DAZO - Samen werken aan nieuwe financiering voor wijkbedrijven

Wijkbedrijven creëren waarde voor de hele wijk. Maar wie profiteert, betaalt nu nog niet vanzelf mee. In dit onderzoek ontwikkelen we samen een manier om maatschappelijke opbrengsten structureel te financieren.

Wijkbedrijven pakken praktische opdrachten op, zoals groenbeheer, energieklussen of het schoonhouden van de buurt. Tegelijkertijd zorgen ze voor meer ontmoeting, werkgelegenheid, sociale cohesie en preventie. Dat levert niet alleen bewoners iets op, maar ook gemeenten, woningcorporaties en zorgverzekeraars. Toch is die maatschappelijke waarde lastig te financieren. Wijkbedrijven worden doorgaans alleen voor het uitvoeren van de praktische opdrachten betaald, niet voor de maatschappelijke meerwaarde die ze daar bovenop nog creëren. Dat terwijl andere partijen wel baat hebben bij deze meerwaarde, bijvoorbeeld door kostenbesparingen. Dit noemen we het ‘Wrong Pocket Problem’. In dit onderzoek zoeken we uit hoe we die barrières kunnen doorbreken.

Onderzoeksvraag

Dankzij een Kennis in Actie-subsidie van het NWO kunnen we samen met wijkbedrijven, gemeenten, woningcorporaties en zorgverzekeraars een model ontwikkelen voor kostenvermijdende financiering. Het uitgangspunt: partijen die profiteren van de maatschappelijke waarde van een wijkbedrijf, dragen ook structureel bij aan de financiering ervan. De centrale vraag: wat hebben baathebbers nodig om wijkbedrijven te bekostigen op basis van maatschappelijke waarde?

We werken toe naar een randvoorwaardelijk kader voor kostenvermijdende financiering:

• Welke baten tellen?
• Welke bewijslast is nodig?
• Hoe is dit organisatorisch inpasbaar? 

Leren vanuit de praktijk

Het onderzoek vindt plaats in Arnhem, met wijkbedrijf Dazo als belangrijke praktijkcasus. Twee voorbeelden laten zien hoe een praktische opdracht tegelijk maatschappelijke waarde kan creëren. Bij het WijkBakkie in het Spijkerkwartier wordt afval opruimen een aanleiding voor ontmoeting, eigenaarschap en sterkere buurtcontacten. Het BuurtKlusBedrijf gebruikt technische klussen, zoals het aanbrengen van radiatorfolie, als ingang achter de voordeur. Buurtbewoners worden opgeleid tot klusser en kunnen tegelijkertijd signalen van eenzaamheid of andere ondersteuningsvragen herkennen en bewoners naar passende hulp doorgeleiden.

Samen ontwerpen

We werken volgens een transdisciplinair actieonderzoek: de kennis en belangen van de systeemwereld komen samen met de ervaring van de wijk. In twee ontwerpsessies brengen betrokken partijen hun kennis en perspectieven bijeen. We werken toe naar een concreet kader voor kostenvermijdende financiering en vertalen dit vervolgens naar praktische vervolgstappen. Tegelijkertijd ontwikkelen we een manier om maatschappelijke impact en vermeden kosten inzichtelijk te maken.

Opbrengst en impact

Het project moet een eerste ontwerp en praktisch kader opleveren voor kostenvermijdende financiering. Daarmee ontstaat een proof-of-concept dat ook in andere wijken kan worden toegepast.

• Gemeenten, corporaties en verzekeraars krijgen de taal en instrumenten om maatschappelijke en financiële waarde beter te herkennen en te financieren.
• Wijkondernemingen ontvangen een methodiek om hun integrale impact zichtbaar te maken. Zo worden ze een gelijkwaardige partner, waarbij hun bijdrage aan preventie en sociale samenhang structureel wordt bekostigd.

Via een opschalingsmenukaart en kennisdeling via CollectieveKracht maken we de resultaten breder beschikbaar. Al deze uitkomsten dragen eraan bij dat gemeenschapskracht wordt erkend als waardevolle sociale infrastructuur voor een sterke en duurzame wijk.

Dit onderzoeksproject is een samenwerking tussen

Dit onderzoeksproject wordt mogelijk gemaakt door een Kennis in Actie-subsidie van het NWO voor: DAZO (Dit Adres Zoekt Ondernemende buurtbewoners): van incidentele subsidies naar kostenvermijdende financiering.