Wat maakt een gemeenschap veerkrachtig? Lessen uit eeuwenoude commons

Waarom bestaan sommige gemeenschappen eeuwenlang, terwijl andere al snel verdwijnen? Die vraag staat centraal in een studie naar Europese commons: gemeenschappen waarin mensen gezamenlijk bossen, weiden of andere hulpbronnen beheerden.

Leden

Rechten en plichten

Organisatie en bestuur

Zelforganisatie

Overig

Commons
Duurzaam(heid)
Veerkracht

Aan de hand van historische gegevens over honderden commons onderzochten de auteurs welke kenmerken bijdragen aan langdurige samenwerking.

Lees het wetenschappelijke artikel

Experimenteren vóór stabiliteit 
Een opvallende uitkomst is dat succesvolle commons niet vanaf het begin over een perfect regelsysteem beschikten. Integendeel: in de beginfase werd veel geëxperimenteerd met regels. Daarna volgde vaak een lange periode van stabiliteit, waarin de gemeenschap met relatief weinig aanpassingen goed bleef functioneren. Pas wanneer de gemeenschap onder zware externe druk kwam te staan, nam het aantal regelwijzigingen weer sterk toe. 

Vertrouwen in plaats van strikte handhaving 
De studie laat bovendien zien dat langdurig succesvolle commons niet per se de strengste regels of de zwaarste sancties hadden. Integendeel, gemeenschappen met relatief weinig sancties bleken juist vaak langer te blijven bestaan. Dat wijst erop dat duurzame samenwerking niet alleen afhankelijk is van controle en bestraffing, maar vooral van onderling vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid. 

Het belang van regelmatig overleg 
Een tweede belangrijke les is het belang van regelmatig overleg. Commons waarin leden elkaar vaker ontmoetten om gezamenlijk de regels te bespreken en waar nodig aan te passen, bleken veerkrachtiger en hadden een grotere kans om eeuwenlang te blijven bestaan. Juist het vermogen om samen te leren en de spelregels stap voor stap aan te passen lijkt een belangrijke sleutel tot duurzaam collectief beheer. 

Lessen voor vandaag 
De historische commons laten daarmee zien dat sterke gemeenschappen niet ontstaan door starre regels, maar door het vermogen om samen te leren, elkaar te blijven ontmoeten en regels aan te passen aan veranderende omstandigheden. Dat maakt deze eeuwenoude instituties ook vandaag nog verrassend actueel. 


Verantwoording

Ale Ebrahim Dehkordi, Molood, Ghorbani, Amineh, Bravo, Giangiacomo, Farjam, Mike, van Weeren, René, Forsman, Anders and De Moor, Tine. (2021). 'Long-Term Dynamics of Institutions: Using ABM as a Complementary Tool to Support Theory Development in Historical Studies'. Journal of Artificial Societies and Social Simulation.
        

Afbeeldingen

Toegevoegde bestanden

Cookie-instellingen