Over commons: wetenschap, samenleving, politiek

398 keer bekeken

De kennisbank biedt een keur aan kennis en informatie over vragen en thema’s die burgercollectieven bezighouden. Wetenschappelijke publicaties zijn als belangrijkste bron gebruikt. Wetenschappers en andere betrokkenen vullen de kennisbank doorlopend aan. Je kunt op verschillende manieren zoeken: via een filter in de rechterkolom, via tags uit het dropdown-menu of door vrij te zoeken op tekst. Bladeren mag natuurlijk ook.

Waar het eerst vooral historici waren die zich met commons bezighielden, inmiddels is het onderwerp van multidisciplinair, internationaal onderzoek. Daarnaast duiken begrippen als commons en commoning op in veel politiek-maatschappelijke debatten. Reden om hierbij stil te staan.

Principes

Solidariteit
Sufficiëntie
Wederkerigheid

Overig

Commons

Producten en diensten

Doel

Historisch onderzoek van ‘commons’ was vooral gericht op het langdurig gemeenschappelijk gebruik en beheer van fysieke hulpbronnen (land, bos en water). Het accent lag vooral op de bijzondere vorm van governance, in het veld tussen markt en staat. De historische lijn liep dan via de middeleeuwse markegenootschappen, gilden en waterschappen via de 19e-eeuwse coöperaties en onderlinges naar de burgercollectieven van deze tijd. De institutionele vormgeving en ontwikkeling kreeg veel aandacht. Inmiddels zijn commons een fenomeen dat veel wetenschappelijke disciplines wereldwijd bezighoudt. Veel onderzoek is gedaan in Afrika, Azië en Zuid Amerika.

Niet alleen in de wetenschap maar ook in de politiek en bij actieve burgers appelleert het begrip commons aan bijzondere idealen, principes en praktijken. In het maatschappelijk-politieke veld wordt het begrip commons veel genoemd in kritiek op globalisering, privatisering, marktwerking en individualisering. In het licht van grote vraagstukken rond klimaat, biodiversiteit, ongelijkheid en wonen is het denken en doen in termen van commons een spoor waar langs een gemeenschap van gelijkgezinde burgers zelf een gewenste, nieuwe relatie tussen mensen onderling en met de natuur vorm kan geven. Dit gaat samen met de verwachting dat commons de kloof tussen burger en overheid kunnen overbruggen en het democratische gehalte van een samenleving kunnen versterken. In meer of minder radicale politieke ideeën en praktische voorstellen wordt dit overal op de wereld uitgewerkt, bijvoorbeeld in concepten als urban commons, foodcommons etc.

Soorten commons

In zowel het wetenschappelijke als maatschappelijke veld gaat het over commons in vier verschillende domeinen.

  • Bio-fysieke commons. Dit dekt het meest klassieke begrip waarbij het gaat over land, water, planten en dieren.
  • Kennis-commons. De aandacht hiervoor is aangezwengeld door technologie en commercialisering. Het gaat onder meer over het beschikbaar stellen van wetenschappelijke data en informatie (open sources) maar ook over de bescherming van inheemse kennis.
  • Culturele commons. De kerngedachte is dat taal, muziek, kunst, cultureel erfgoed aan gemeenschappen toebehoren en daar ook de zeggenschap moet liggen.
  • Sociaal-politieke commons. Dit wordt toegespitst op domeinen als educatie, gezondheidszorg en politiek waarbij als ideaal geldt dat de gemeenschap meer zeggenschap en verantwoordelijkheid heeft.

Commons en commoning

Dit veelzijdige gebruik van commons wijst op een politisering en vermaatschappelijking van het begrip. Dit houdt ook in dat er nieuwe definities en interpretaties ontstaan. Een nuancering die wordt gebruikt betreft het verschil tussen ‘commons’ als zelfstandig naamwoord en ‘commoning’ als werkwoord. Commons verwijzen naar het gemeenschappelijk goed; commoning is het relationele begrip waarbij gemeenschappen van mensen onderhandelen over regels voor toegang, gebruik, zorg en verantwoordelijkheid, met eerlijke verdeling en het welzijn van iedereen als uitgangspunt. In welke vorm of interpretatie dan ook, de meeste commons zijn te scharen onder de noemer van burgercollectief.

Verantwoording

  1. J.L. Vivero-Pol, T. Ferrando, O. De Schutter & U. Mattei, 2019. Routledge handbook of Food as a Commons, New York.
  2. P. Linebaugh, 2008. The Magna Carta Manifesto: Liberties and Commons for All.
  3. J.K. Gibson-Graham, J. Cameron, S. Healy, 2013. Take back the economy. An Ethical Guide for Transforming our Communities, University of Minnesota Press.
  4. S. Gudeman, 2016. Anthropology and Economy, Cambridge University Press.

Waarderen

0 (0 waarderingen)
Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.


Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.